Uzrok napada na Statut Vojvodine i na nacionalne savete nacionalnih manjina u Srbiji jeste strah od gubitka teritorija – izjavio je profesor Srednjoevropskog univerziteta u Budimpešti i Univerziteta Emori u Atlanti dr. Tibor Varadi, gostujući u Institutu za spoljne poslove Mađarske u Budimpešti u četvrtak. Stručnjak međunarodnog prava je istakao da u Srbiji „kosovska tragedija“ predstavlja tešku traumu, imajući u vidu da ova teritorija ima ogroman simbolički značaj za Srbe.

Prema izveštaju agencije MTI dr. Tibor Varadi je naglasio da Srbi još uvek nisu preboleli gubitak Kosova i zbog toga je nastao strah od gubitka Vojvodine, međutim, pošto je proporcija mađarskog stanovništva u Vojvodini svega oko deset posto, ovo je samo fobija – prenosi portal „Vajdasag Ma“ (Vojvodina danas). Ova zabrinutost se pojavila u najmarkantnijem obliku u odluci Ustavnog suda Srbije u decembru prošle godine, kada je Statut Vojvodine skoro u celosti proglašen neustavnim. „U ovu atmosferu se uklapaju i napadi na nacionalne savete“ – dodao je Varadi, istakavši da je Nacionalni savet Mađara već ranije izdejstvovao prenos značajnijih ovlašćenja, tako da odluke Ustavnog suda u vezi sa Zakonom o nacionalnim savetima u velikoj meri ne pogađaju mađarsku zajednicu u Vojvodini. Tito je bio možda jedini čelnik u Istočnoj Evropi koji nije pripadao većinskom narodu, naime, bio je Hrvat, dok su u Jugoslaviji Srbi bili u većini. Zato mu je za sačuvanje vlasti bila potrebna ravnoteža među narodima i nacionalizam je potisnut. Tako su manjine u Titovoj Jugoslaviji u suštini bili u boljem položaju u odnosu na Rumuniju ili Čehoslovačku“ – rekao je Varadi.

Što se vladavine Slobodana Miloševića tiče, tada je političku vlast obezbeđivao nacionalizam i zbog toga je i položaj manjina postao znatno drugačiji. Istovremeno, u tim vremenima je došla do izražaja zamisao o personalnoj autonomiji, koja bi se ostvarivala preko nacionalnih saveta. Zato, rekao je Varadi, nakon odlaska Slobodana Miloševića, stvaranje Zakona o nacionalnim manjinama 2002. godine bio je prvi odlučan korak u tom pravcu. Pošto su mađarski političari u Vojvodini ranije bili politički protivnici Slobodana Miloševića, to im je nakon njegovog odlaska obezbeđivalo dobru poziciju u pregovorima sa političarima u novoj vladi. 2009. godine usvojen je Zakon o nacionalnim savetima nacionalnih manjina, kojim su neka od ovlašćenja preneta tim telima. Nacionalni savet Mađara „dobro je ekonomisao sa svojim ovlašćenjima“ imajući u vidu da se oko njega okupio veći krug intelektualaca u odnosu na druge manjine.

Ustavni sud Srbije u decembru prošle godine proglasio je neustavnim dve trećine Statuta Vojvodine, a nakon toga i pojedine članove Zakona o nacionalnim savetima i time je osporio mnoga od stečenih prava nacionalnih saveta.