Dr Balint Pastor, predsednik Saveza vojvođanskih Mađara (SVM), i Zoltan Šuranji, predsednik Mađarskog plenuma u Vojvodini, bili su gosti u studiju emisije „Napjaink” u ponedeljak uveče na Drugom programu RTV-a. Emisiju, koja je počela u 20 časova, vodio je Tamaš Kiš, a posle dužeg vremena na ekranu se ponovo mogla videti prava politička debata.

Centralna tema razgovora bila je kako političke promene u Mađarskoj utiču na javni život vojvođanskih Mađara. Tokom emisije bilo je reči i o aktuelnim političkim dešavanjima, sistemima podrške, kao i o pitanjima političkog angažovanja.

Na početku emisije govorilo se o aktuelnim političkim dešavanjima, s posebnim osvrtom na budimpeštanski susret Balinta Pastora sa Peterom Mađarom. Razgovor, koji je trajao oko sat i dvadeset minuta, bio je iskren, mestimično i oštar, a bio je usmeren na budućnost vojvođanske mađarske zajednice, njen institucionalni sistem i mogućnosti razvoja. Predsednik SVM-a ocenio je razgovor kao ohrabrujući, ističući da je budući mađarski premijer potvrdio da će sistem podrške Mađarima van granica Mađarske ostati na snazi.

Tokom razgovora bilo je reči i o unutrašnjim odnosima u stranci. Balint Pastor je naglasio da je pitanje poverenja stalno otvoreno i da je spreman i da podnese ostavku ukoliko zajednica to od njega zatraži. Kako je rekao, oseća moralnu obavezu da u periodu koji se može smatrati prekretnicom ponudi svoju ostavku. Dodao je da je SVM već u oktobru 2023. godine prošao kroz značajnu obnovu.

U drugom delu emisije u prvi plan došla su pitanja podrške namenjene Vojvodini. Rečeno je da je više od 12 miliona evra stiglo do organizacija vojvođanskih Mađara. Prema rečima predsednika SVM-a, ta sredstva se koriste transparentno i na proverljiv način, prvenstveno za funkcionisanje kulturnog, obrazovnog, crkvenog i civilnog institucionalnog sistema.

Govoreći o programima privrednog razvoja, Balint Pastor je istakao da su zahvaljujući programu Prosperitati vojvođanski mađarski poljoprivrednici dobili značajnu podršku u opremi. Kako je rekao, kada bi se poljoprivredne mašine nabavljene na taj način poređale jedna iza druge, činile bi niz dug oko 41 i po kilometar, što dobro pokazuje obim podrške.

Bilo je reči i o radu Udruženja Agenda, koje deluje od 2006. godine i bavi se organizovanjem stručnih programa, kao i pružanjem pomoći u organizaciji nacionalnih praznika. Balint Pastor je naglasio da je rad udruženja transparentan i da je ono dobijalo podršku i za vreme različitih mađarskih vlada.

U debati je Zoltan Šuranji zastupao kritički stav. Prema njegovom mišljenju, sistem podrške ne služi uvek na odgovarajući način interesima vojvođanske mađarske zajednice i često funkcioniše više formalno.

U završnom delu emisije na dnevni red došlo je pitanje glasanja putem pisma. Zoltan Šuranji smatra da sadašnji sistem može otvoriti prostor za zloupotrebe i da ne funkcioniše na zadovoljavajući način. Nasuprot tome, Balint Pastor je rekao da je najvažnije to što Mađari van granica Mađarske imaju pravo glasa, koje će i ubuduće ostati. Kada je reč o tehničkim detaljima sprovođenja glasanja, istakao je da o tome odlučuju mađarski državni organi i da u sadašnjem sistemu ne vidi suštinski problem.

Dodao je i da glasačke listiće dostavlja pošta, koja može angažovati i podizvođače. Kako je naveo, administrativna pomoć aktivista doprinela je tome da se smanji udeo nevažećih glasova i da vojvođanski Mađari na vreme predaju svoje glasove.

Stavovi su se razlikovali i po pitanju političkog angažovanja. Balint Pastor smatra da je prirodno da vojvođanska mađarska zajednica dobija političke preporuke, dok Zoltan Šuranji ocenjuje da jedna vojvođanska mađarska stranka ne bi trebalo aktivno da učestvuje u kampanjama u matici.

Na kraju razgovora istaknuto je da su podrška vojvođanskoj mađarskoj zajednici i njena budućnost zajednički cilj, ali da o metodama i političkom angažovanju i dalje nema saglasnosti.