Posle parlamentarnih izbora 2026. godine, beogradski nadbiskup i mitropolit, kardinal Laslo Nemet, oglasio se samokritičkim tekstom, u kojem ocenjuje da je Mađarska katolička crkva tokom proteklih deceniju i po često propuštala da ispuni svoju društvenu i proročku ulogu. Kardinal smatra da je ćutanje Crkve o društvenim pitanjima bilo ozbiljan propust, zbog čega su sada potrebni suočavanje, pokajanje i institucionalna obnova.

Laslo Nemet se na početku teksta, objavljenog na portalu Szemlélek.net, osvrnuo i na to zašto se smatra pozvanim da govori o procesima u Mađarskoj. Podsetio je da je ranije radio kao sekretar Mađarske katoličke biskupske konferencije, od 2006. do 2008. godine, a da kao mađarski državljanin od 2010. godine prati sudbinu zemlje, kao i da je, zahvaljujući svojim redovničkim i crkvenim vezama, i danas u bliskom odnosu sa mađarskom katoličkom sredinom. Na osnovu iskustva stečenog kao biskup u južnim krajevima, kritikovao je to što je, prema njegovom mišljenju, znatan deo crkvenih podrški namenjenih zajednicama van granica Mađarske postao dostupan preko političkih kanala.

Kardinal smatra problematičnim to što pojedini crkveni akteri danas govore o proteklih 16 godina kao da se nisu dogodili društveni i politički procesi koji su zahtevali jasno crkveno izjašnjavanje.

Prema njegovom mišljenju, crkveni lideri su u mnogim slučajevima bili korisnici sistema, dok nisu dovoljno snažno reagovali na negativne procese u društvu.

Posebno oštro govori o ćutanju Crkve. Laslo Nemet smatra da tokom proteklih deceniju i po nije bilo dovoljno odlučnih istupa o društvenim nepravdama, zaoštravanju javnog govora, podsticanju mržnje, korupciji ili sistemskom žigosanju pojedinih grupa.

Prema njegovom stavu, ćutanje ponekad može biti mudra odluka, ali ako postane sistemsko, tada više nije vrlina, nego propust.

Kardinal je podelio i sopstvena iskustva o tome da inicijative koje podržavaju reforme i otvorenije funkcionisanje Crkve često nailaze na otpor. Zbog podrške sinodalnom procesu i inicijativi Megújul.hu, kako navodi, više puta se suočio sa marginalizacijom, nepoverenjem i neformalnim pritiscima, dok su i njegove saradnike pokušavali da potisnu u drugi plan. Prema njegovom mišljenju, sužavanje crkvenog pluralizma dugoročno slabi verodostojnost Crkve.

Laslo Nemet smatra da su se pojedini delovi mađarske Crkve previše približili političkoj vlasti, dok su se udaljili od sinodalnog pristupa koji zastupa katolička univerzalna Crkva.

Prema njegovim rečima, Crkva bi pre svega trebalo da se ravna prema Jevanđelju i papskom učenju, a ne prema političkim interesima.

Istakao je učenja pape Franje i pape Lava XIV o društvenoj pravdi, borbi protiv korupcije, odgovornosti prema izbeglicama i zaštiti stvorenog sveta.

Istakao je i više pozitivnih stvari iz proteklih 16 godina

Kardinal istovremeno naglašava da je u proteklih 16 godina bilo i više pozitivnih pomaka u odnosima države i Crkve.

Pohvalno je govorio o podršci crkvenim školama i socijalnim ustanovama, položaju verskih sloboda, kao i o obnovi crkava.

U vezi sa obnovom crkava, međutim, upozorio je da nije dovoljno usredsrediti se samo na obnavljanje zgrada ako se istovremeno smanjuje broj vernika i ako je sve manje sveštenika u pojedinim područjima. Prema njegovom mišljenju, ulaganja bi trebalo uskladiti sa dugoročnom pastoralnom strategijom.

U svom tekstu Laslo Nemet naglašava i potrebu za novim odnosom države i Crkve.

Poželjnom smatra takvu saradnju u kojoj država od crkava ne očekuje političku lojalnost, a crkve ne traže politički uticaj, nego čuvaju svoju proročku slobodu i deluju kao društvena savest.

Period posle 2026. godine kardinal naziva svojevrsnim trenutkom milosti, koji može pružiti priliku za crkveno preispitivanje i obnovu. Kao deo toga, i sam traži oproštaj za sopstveno ćutanje onda kada su ljudi doživljavali isključivanje ili mržnju. Smatra da mađarska Crkva može ponovo pronaći svoju verodostojnost samo ako, uz biskupe, i sveštenici, redovnici, vernici laici i mladi budu uključeni u iskren dijalog o budućnosti Crkve, piše hirado.hu.