Sud Bosne i Hercegovine osudio je u ponedeljak prvostepenom presudom šestoricu bivših pripadnika Vojske Republike Srpske na ukupno 83 godine zatvora zbog ubistva 44 bošnjačka civila 1992. godine, kao i proterivanja žena i dece.

U predmetu koji se odnosi na zločine počinjene pre više od tri decenije u selu Novoseoci, nedaleko od Sokoca, u istočnoj Bosni, dvojica optuženih oslobođena su krivice.

Sud je Momčila Pajića osudio na 20 godina zatvora, Miladina Gaševića na 15, dok su Branislav Kezunović, Željko Gašević, Jadranko Šuka i Nikola Koprivica osuđeni na po 12 godina zatvora. Dragomir Obradović, bivši komandir policije u Sokocu, i Aleksa Gordić oslobođeni su optužbi. Presuda nije pravosnažna.

Prema navodima optužnice, pripadnici oružanih snaga bosanskih Srba i policijskih jedinica opkolili su u septembru 1992. godine selo Novoseoci, nakon čega su okupili njegove bošnjačke stanovnike. Dečake i muškarce odvojili su od žena i dece, koje su potom proterali iz sela.

Četrdeset četvorica bošnjačkih dečaka i muškaraca odvedena su na deponiju smeća na obližnjem lokalitetu Ivan Polje, gde su streljana. Najmlađa žrtva imala je 14, a najstarija 82 godine. Tokom etničkog čišćenja u selu je ubijena i jedna Bošnjakinja, pa je ukupan broj žrtava masakra iznosio 45. Počinioci su, osim toga, minirali i srušili seosku džamiju.

Posmrtni ostaci 42 ubijena muškarca ekshumirani su 2000. godine, dok je telo još jedne žrtve pronađeno na drugoj lokaciji. Za posmrtnim ostacima jednog muškarca i dalje se traga.

Vlasti Bosne i Hercegovine uhapsile su 16. septembra 2020. godine sedmoricu bivših pripadnika vojske i policije bosanskih Srba u vezi sa masakrom u Novoseocima. Među uhapšenima bili su Dragomir Obradović, nekadašnji komandir policije u Sokocu, i Milan Tupajić, bivši poslanik Srpske demokratske stranke (SDS).

Suđenje je počelo u maju 2021. godine. Tokom postupka preminulo je više optuženih, među kojima Milan Tupajić, protiv koga je postupak obustavljen krajem 2021. godine, i Momir Kezunović, protiv koga je postupak obustavljen u oktobru 2026. godine. Kezunović je preminuo 1. oktobra.

U vezi sa ubistvima u Novoseocima pokrenuto je i pitanje odgovornosti Radislava Krstića, bivšeg generala Vojske Republike Srpske, protiv koga je optužnica podignuta u odvojenom predmetu.

Međunarodni krivični tribunal za bivšu Jugoslaviju u Hagu ranije je osudio Krstića na 35 godina zatvora zbog pomaganja i podržavanja genocida u Srebrenici. Bivši general trenutno izdržava kaznu u Estoniji.

Tokom rata u Bosni i Hercegovini, od 1992. do 1995. godine, život je izgubilo oko 100.000 ljudi, dok je više od milion bilo primorano da napusti svoje domove.