U subotu pred Duhove, 27. maja, održava se crkvena slava i hodočašće u mestu Čikšomljo (Şumuleu Ciuc u Rumuniji), jedno od najznačajnijih crkvenih događaja Mađara, na koji organizatori očekuju 300 hiljada hodočasnika.

Na mestu današnjeg hodočašća su prvu crkvu, u stilu romanike, podigli redovnici benediktinskog reda, a na njihovo mesto su sredinom 15. veka došli franjevci. Godine 1444-e je papa u cirkularnom pismu pozvao stanovništvo da pomogne fratrima u gradnji crkve, i u tu svrhu je dozvolio da se održi crkvena slava. Četiri godine kasnije, kada je završena nova gotička crkva, njen glavni oltar je krasio kip Bogorodice, isklesan od lipovog drveta, obložen gipsom i farbom, koji nosi crte lica sikuljske devojke, i koji je od tada najvrednija svetinja Čikšomljoa. Kip je, zajedno sa krunom, visok 2 metra i 27 centimetara i jedan je od najviših na svetu. Predstavlja Bogorodicu „obučenu u sunce“, sa malim Isusom u naručju. Tokom vremena je više puta prefarban, dok u prošlom veku nije zabranjena svaka intervencija na kipu. Godine 2012-e je očišćen od nataložene nečistoće i presvučen zaštitnim slojem.

Prema legendi je prvo hodočašće održano 1567-e, nakon što je ujedinjeni narod okoline u subotu pred Duhove pobedio vojsku kneza Jovana II Žigmunda Zapolje, koji je oružjem hteo naterati katoličke Sekelje da prihvate unitarijanstvo. Narod je u Čikšomljou izrazio zahvalnost i dao zakletvu da će ubuduće svake subote pred Duhove doći na hodočašće.

Crkvu su 1601-e spalili Turci, ali su kipovi ostali neoštećeni. Obnovljena je 1664-e, posle toga je Čikšomljo postao jedan od ekonomskih i kulturnih centara Sekelja. Izgradnja današnje velike barokne crkve je počela početkom 19. veka, osvešćena je 1876-e, a od 1948-e ima rang basilica minor. Oltar na otvorenom je izgrađen prema planovima poznatog arhitekte Imrea Makoveca i njegovog učenika iz Čikserede, Ernea Boroša.

Na ovom najvećem mađarskom katoličkom hodočasnom mestu su se svake godine okupljale stotine hiljada vernika, katolici u Erdelju smatraju da svaki Mađar barem jednom u životu treba da dođe ovamo na hodočašće. Glavna svečanost je velika misa u subotu pred Duhove, koja se održava kod oltara u planinskom sedlu iznad crkve, koje se proteže između Malog Šomljoa ili Isusovog brda i Velikog Šomljoa visokog 1035 metara. Iz obližnjih, ali i udaljenijih župa narod dolazi pešice, a iz još udaljenijih mesta se obično dolazi organizovano.

Vernici pristižu pevajući crkvene pesme i noseći crkvena obeležja. Postepeno popunjavaju otvoreni prostor u planinskom sedlu i počinje misa. Hodočasnici u odlasku nose sa sobom zelene grane breze, osvešćene suvenire kojima su dodirnuli kip Bogorodice. Deci se obično ponesu medenjaci.

Tokom hodočašća se održava i misa Čangoa za pripadnike ove mađarske nacionalne zajednice iz Moldavije, jer oni kod kuće nemaju redovno bogosluženje na maternjem jeziku. Za njih se vezuje i običaj „gledanja u sunce“ na Duhove ujutru, naime veruju da će, ako se budu molili, na istočnoj padini Malog Šomljoa u suncu ugledati Duh sveti u obliku goluba koji uzleće, kao i likove Isusa i Bogorodice. Godine 2019-e je papa Franjo posetio Rumuniju, tada je 1. juna, nedelju dana pred hodočašće održao misu kod oltara u planinskom sedlu, pa je i dan papine posete proglašen danom hodočašća. Ovo mesto i hodočašće su 2020-e proglašeni za hungarikum, tj. duhovnu ili predmetnu vrednost tipičnu i važnu za mađarski narod.

Moto ovogodišnjeg hodočašća je prema izboru franjevaca, koji čuvaju ovo mesto, citat iz jedne molitve Svetog Franje Asiškog povodom 800. godišnjice reda – Zdravo Marijo, Device koja si crkvom postala! Glavni celebrant je ove godine nadbiskup Đulafehervara (Alba Julija) Gergelj Kovač, a govor će održati provincijal franjevačke provincije Erdelja Erik Urban. I ove godine je organizovano hodočašće na konjima, a iz Mađarske su krenuli specijalni vozovi sa hodočasnicima „Bogorodica“, „Sekelj“ i „Čikšomljo ekspres“. Lokomotivu ujedinjene kompozicije svenarodnog hodočašća krasi omaž velikom piscu iz Erdelja Arona Tamašija. (MTI)